ลักษณะผู้นำคศน.ที่พึงประสงค์

นพ.สุวิทย์ วิบุลผลประเสริฐ

นักวิชาการด้านการบริหาร แบ่งลักษณะของผู้นำเป็นสามแบบ

ผู้นำแบบอัตนิยม (Autocratic leader) ถือเอาความเห็นของตนเองเป็นสำคัญ มักตัดสินใจในเรื่องต่างๆค่อนข้างรวดเร็ว และเด็ดขาด

ผู้นำแบบประชาธิปไตย (Democratic leader) ถือเอาความเห็นส่วนใหญ่เป็นหลัก และมักตัดสินใจในเรื่องต่างๆ หลังจากรับฟังความเห็นและการมีส่วนร่วม อย่างกว้างขวาง การตัดสินใจจึงต้องใช้เวลามากกว่าผู้นำแบบอัตนิยม

ผู้นำแบบเสรีนิยม (Free Rein leader) ให้อิสระแก่ผู้ร่วมงานในการตัดสินใจเรื่องต่าง และมักจะไม่ค่อยตัดสินใจด้วยตนเอง หรือตัดสินใจในลักษณะที่บังคับผู้อื่นตามที่ ตนเองคิด หรือหลายครั้งก็ไม่มีการตัดสินใจเลย

จากการศึกษาทางด้านบริหารพบด้วยว่า ผู้นำที่เป็นสตรี มีการศึกษาไม่สูง มักจะเอนไปในลักษณะที่เป็นผู้นำแบบอัตนิยม ส่วนผู้นำที่มีการศึกษาสูง และชาย มักจะเอนไปในทางประชาธิปไตย หรือ เสรีนิยม

ความพยายามในการพัฒนาผู้นำแนวใหม่ (คศน.) มุ่งเน้นการพัฒนาผู้นำแนวใหม่ ที่มีคุณลักษณะทั้งสามแบบ ผสมผสานกันไป และสามารถเลือกใช้อย่างเหมาะสม กับบุคคล และสถานการณ์

ในสถานการณ์ที่ต้องตัดสินใจในเรื่องเร่งด่วน และเกี่ยวข้องกับบุคคลหรือผู้ร่วมงานระดับล่าง ที่มีการศึกษาไม่สูง การใช้ลักษณะผู้นำแบบ อัตนิยม น่าจะเหมาะสมที่สุด

ในสถานการณ์ที่มีเวลาในการตัดสินใจ หรือสามารถรอได้ และเกี่ยวข้องกับผู้ร่วมงานที่มีการศึกษาสูง การใช้ลักษณะผู้นำแบบประชาธิปไตย น่าจะเหมาะสมที่สุด

ในสถานการณ์ ไม่จำเป็นต้องรีบร้อนในการตัดสินใจ หรืออาจไม่ต้องการการตัดสิน ใจจากผู้นำ โดยเฉพาะการที่จะต้องนำกลุ่มบุคคลที่มีการศึกษาสูงมาก (เช่นอาจารย์มหาวิทยาลัย) หรือวิชาชีพอิสระ (เช่นแพทย์ วิศวกร สถาปนิก นักกฏหมาย)  การใช้ลักษณะผู้นำแบบเสรี น่าจะเหมาะสมที่สุด

ผู้นำ คศน. แต่ละคนไม่ว่าจะมีลักษณะหลักในการเป็นผู้นำแบบใดแบบหนึ่ง ควรจะสามารถพัฒนาขีดความสามารถในการเป็นผู้นำในอีกสองลักษณะ และสามารถเลือกใช้ได้ตามสถานการณ์ บุคคล และสถานที่ แต่ไม่ว่าจะใช้ลักษณะผู้นำอย่างไร จุดที่สำคัญที่สุดคือการตัดสินใจ โดยอยู่บนฐานของผลประโยชน์ของสังคมส่วนรวมเป็นหลัก