ความคิดสร้างสรรค์ทำงานยังไง (เครื่องมือฝึกใจให้แข็งแรงสู้ COVID ตอนที่3)

ผู้เขียน : ปัณฑารีย์ ทันตสุวรรณ

ชื่อ : ความคิดสร้างสรรค์ทำงานยังไง

การปลดล็อกศักยภาพความคิดสร้างสรรค์สามารถทำได้ด้วย การหาประสบการณ์ใหม่ให้ตนเอง การไม่กลัวความล้มเหลว และการคิดสิ่งต่าง ๆ ให้ลึกขึ้นกว่าเดิม วิธีการสามข้อนี้ คือการตกผลึกจากการศึกษาความคิดสร้างสรรค์ของมนุษย์ ในสารคดีเรื่อง The Creative Brain โดยด็อกเตอร์ เดวิด (Dr. David Eagleman) ที่ได้ไปเก็บข้อมูลจากคนในหลากหลายอาชีพ เช่น นักเขียนบทภาพยนตร์ นักแต่งเพลง นักเซรามิก นักวิทยาศาสตร์ สถาปนิก และเชฟทำอาหาร

นอกจากปัจจัยทั้งสามที่ได้กล่าวไว้ก่อนหน้านี้แล้ว ความลับของการสร้างสรรค์ส่วนใหญ่มีที่มาจากประสบการณ์ในอดีตภายในตัวบุคคลนั้น เช่น เออเรน ทูล (Ehren Tool) นักเซรามิกได้ดึงประสบการณ์จากการไปสงครามมาใช้ในการทำเครื่องปั้นเซรามิกที่บอกเล่าเรื่องราวในสงคราม อาทิ แก้วเซรามิกลายกระโหลกศรีษะ ลายเครื่องบินรบ ลายโครงกระดูก

หรือ สถาปนิกชื่อ บีอาร์ก อินเกิลส์ (Bjarke Ingels) ที่นำประเด็นความยั่งยืน (Sustainable Development) มาผนวกเข้ากับแนวคิดทางสังคมวิทยา (Sociological Concept) ในการออกแบบอาคาร เช่น การนำตัวต่อพลาสติก (Lego) มาออกแบบ Lego House ในเมือง Billund ประเทศเดนมาร์ก การใช้พยัญชนะตัว V และ M มาออกแบบ VM Houses ในเมืองโคเปนเฮเกน ที่ช่วยให้อาคารมีระบบระบายอากาศที่ดี และได้รับแสงจากธรรมชาติ เพื่อลดการใช้พลังงานไฟฟ้า

แล้วในช่วงการกักตัวป้องกันการแพร่ระบาดและติดเชื้อไวรัสโควิด-19 นี้ คนจะพัฒนาความคิดสร้างสรรค์ได้อย่างไร บ้าง หากความคิดสร้างสรรค์เกิดจากการประยุกต์ความรู้กับประสบการณ์เดิมที่มีอยู่กับประเด็นหรือเรื่องราวใหม่ ๆ ที่เกิดขึ้นบนโลก ฉันได้โทรไปถามเพื่อนนักเขียนคุยประเด็นนี้ ว่าชีวิตเขาเป็นอย่างไรบ้างในช่วงเก็บตัวป้องกันการแพร่ระบาด

“วงจรการทำงานเปลี่ยนไปนะ อย่างเมื่อก่อนเวลาจะเขียนอะไรสักเรื่อง ก็มักจะหาข้อมูลใหม่ ๆ หรือบางทีความคิดดี ๆ ก็มาตอนออกไปข้างนอก พอมีเรื่องจะเขียน มันก็มีแรงขับเคลื่อน (motivation) ที่จะทำงานออกมา ตอนนี้ก็รู้สึกเฉื่อย ๆ เหมือนกัน”

เพื่อนถามกลับฉันว่า แล้วฉันทำอะไรบ้าง เพื่อหาแรงบันดาลใจและความคิดสร้างสรรค์ หนึ่งคือ ฉันเคลื่อนไหวร่างกายบ่อย ฉันเดินเกือบทุกวัน เดินไปเดินมาแม้ในพื้นที่จำกัด พอร่างกายตื่น ใจและความคิดก็กระฉับกระเฉงไปด้วย สองคือ ฉันหางานอดิเรกทำ เช่น อยู่กับต้นไม้ ลองทำเมนูอาหารใหม่ ๆ อ่านหนังสือที่ค้างอยู่ ถ่ายรูปท้องฟ้า แมวที่เดินผ่าน หรือแสงที่เข้ามาในห้อง สามคือ การเขียนประเด็นสิ่งที่ต้องทำออกมา แล้วพยายามทำให้ได้ตามเป้าหมาย เพื่อที่จะได้รู้สึกถึงการประสบความสำเร็จแม้จะเป็นงานที่เล็กน้อย แต่ก็ช่วยให้มีการลังใจในการทำเรื่องอื่น ๆ สุดท้ายคือการเขียนออกมาให้มากที่สุด เมื่อมีโจทย์ที่ต้องหาคำตอบ เขียนใส่กระดาษ Post-It, กระดาษ Re-use, กระดาษฟลิปชาร์ท (Flipchart Paper) แล้วนำประเด็นที่เขียนออกมาวิเคราะห์ให้ลึกขึ้น หรือสนทนาแลกเปลี่ยนกับคนที่ทำงานด้วย เพื่อหาทางต่อยอดแนวคิดนั้น และยังมีการเขียนแบบอิสระ (Free Writing) คือ การตั้งโจทย์ หรือบางคนไม่ตั้งโจทย์ก็ได้ แล้วลองเขียนความรู้สึก ความฝัน ความคิดที่โผล่ขึ้นมาโดยไม่วางปากกา ภายในเวลาที่กำหนด (เช่น 5-10 นาที) จากนั้นเมื่อเขียนเสร็จ ลองกลับมาอ่านทบทวนดู หากพบเจอคำหรือประโยคที่ชวนให้ลงลึก ก็ลองถอดความหมายจากสิ่งที่เขียนออกไปดู เป็นต้น

ดูเหมือนว่านักบินอวกาศ จะมีวิธีการดูแลตัวเองช่วงที่ต้องปฏิบัติหน้าที่อยู่ในยานอวกาศที่มีพื้นที่จำกัดเช่นกัน โดย ฟิโอดอร์ ยูร์ซิคิน นักบินอวกาศชาวรัสเซีย แนะนำให้ออกกำลังกาย และรับมือกับสิ่งต่าง ๆ ด้วยอารมณ์ขัน เพราะนอกจากจะช่วยให้ลดความเครียดแล้ว การมีทัศนคติที่ดียังช่วยทำให้รู้สึกว่า การกักตัวมีระยะเวลาที่สั้นลง โดยเขายังเน้นย้ำว่า ลองทำกิจวัตรประจำวันแบบที่ไม่เคยทำดู เช่น ติดต่อหาคนที่ไม่ได้คุยกันมานานแล้ว ก็ช่วยให้ได้รับเรื่องราวใหม่ ๆ ได้เช่นกัน ขณะที่ สก็อต เคลลี นักบินอวกาศสัญชาติอเมริกัน ใช้วิธีการอ่านหนังสือ การเล่นดนตรี ทำงานศิลปะ ในยามว่างเมื่ออยู่ในยานอวกาศ ซึ่งจะเห็นได้ว่า วิธีการทั้งหลายเหล่านั้น เป็นเสมือนเครื่องมือที่ช่วยกระตุ้นการทำงานของสมอง ร่างกายและจิตใจ ประเด็นที่สำคัญอยู่ที่ เราต้องเชื่อว่า ตนเองมีความคิดสร้างสรรค์ในรูปแบบของตนเอง เพราะแต่ละคนมีเรื่องราว ประสบการณ์ และเอกลักษณ์ที่จะถ่าทอดออกมาไม่ซ้ำกัน

อ้างอิง https://www.facebook.com/BBCnewsThai/videos/268678044312609/?v=268678044312609
ภาพประกอบ : http://ravendesignnews.com/travel/lego-house-big/
https://www.pinterest.at/pin/326581410468883454/
https://www.nytimes.com/2019/05/01/magazine/ehren-tool-war-cups-smithsonian.htm
https://www.pinterest.com/pin/359302876501163764/