เครื่องมือฝึกใจให้แข็งแรงสู้ COVID19 ตอนที่1

ผู้เขียน : ปัณฑารีย์ ทันตสุวรรณ

ภาพประกอบ : สวรินทร์ ขวัญทะเล

ชื่อ : สิ่งที่ไม่มีประมาณ

“คุณไม่เกลียดตัวเองได้ยังไง” “ผมเกลียดตัวเองอยู่แล้ว นานมากด้วย การเกลียดตัวเอง ความรู้สึกผิดไม่ช่วยให้อะไรดีขึ้นเลย มีแต่จะขวางทาง” “ขวางทางอะไร” “การเปลี่ยนแปลงที่แท้จริงไง” สิ่งสำคัญของบทสนทนาระหว่างเจสซี่ พิ้งแมน (Jesse Pinkman) และนักบำบัด ในซีรีย์ Breaking Bad ขณะที่คุยถึงความรู้สึกผิดที่ติดค้างในใจระหว่างนั่งรอบกองไฟ คือแนวทางของการยอมรับด้านสว่างและด้านมืดมิดในใจตนเอง ยอมรับถึงความโง่เขลา ความประมาทที่เคยทำอะไรบางอย่างพลาด แม้การยอมรับฟังดูเหมือนเป็นเรื่องง่าย ต่างจากความจริงที่การยอมรับ หมายถึงการนอบน้อม การศิโรราบ จำนนกับผิดหวัง โดนหักหลัง ต้องเผชิญหน้ากับความรู้สึกด้านลบต่าง ๆ ซึ่งถ้าทำได้เท่ากับว่า ไม่ว่าในอนาคตเหตุการณ์จะดีหรือร้าย เราก็สามารถยินดีกับทุกอย่างที่เกิดขึ้นในชีวิตได้ แล้วค่อยเริ่มต้นใหม่ แล้วค่อยจัดการแก้ไขกับสถานการณ์ตรงหน้าด้วยสติและปัญญาที่ได้ทำความเข้าใจต่อเหตุการณ์นั้นแล้ว

การยอมรับเป็นส่วนหนึ่งของการเยียวยาตนเอง ที่เมื่อได้สังเกต ได้ทำความรู้จักตนเองทุกซอกทุกมุมแล้ว จะเห็นได้ว่า ไม่ว่าด้านสว่างหรือด้านมืดในตัวเราก็เป็นภาพสะท้อนของกันและกัน และเมื่อเราเห็นสิ่งนั้นในตัวเอง ก็จะช่วยให้เข้าใจผู้อื่นด้วยเหมือนกันว่า แต่ละคนก็มีทั้งด้านขาวและดำ เปรียบเหมือนทุกสิ่งสะท้อนกันไปมา ดังนั้นเมื่อได้รู้จัก และยอมรับตัวเอง สิ่งหนึ่งที่จะเกิดขึ้นคือ ความเมตตาที่มีให้ตนเองและผู้อื่น

การพัฒนาความเมตตา สามารถทำได้หลายวิธี อาทิ การจินตนาการถึงความรู้สึกดี ๆ ที่เคยเกิดขึ้น หรือใช้ข้อความเป็นคำอวยพร เช่น ขอให้คุณอยู่อย่างสบายใจ ขอให้ร่างกายแข็งแรงและมีชีวิตชีวา ขอให้คุณเข้าถึงความสุขสงบ ขอให้สถานการณ์
คลี่คลายไปในทางที่ดี ขอให้ทุกคนปลอดภัย การเอ่ยข้อความออกมาเพื่อมอบให้กับตนเองและผู้อื่น จะช่วยฝึกใจให้เปิดกว้าง และข้อความจะเป็นการสร้างเครือข่ายภาษาในสมองในมุมมองที่ดี ซึ่งจะส่งผลต่ออารมณ์ของระบบการทำงานสมองส่วนลิมบิกอีกด้วย


สำหรับฉันนั้นมักจะแผ่เมตตา หลังจากฝึกเจริญสติแบบเคลื่อนไหวหรือออกกำลังกายเสร็จ เพราะฉันเห็นภาวะความสงบ อิ่มเอิบ และรู้สึกพอเต็มอิ่มจากด้านใน ฉันจึงเข้าไปรับรู้ความรู้สึกตรงนั้น จากนั้นฉันจะค่อย ๆ ขอบคุณร่างกายของฉันที่ร่างกายทำงานเป็นอันหนึ่งอันเดียวกับใจ ขอบคุณความร่วมมือของเท้า ขา สะโพก ท้อง หน้าอก หัวไหล่ แขน มือ คอ ใบหน้า จากนั้นฉันจะขอบคุณสิ่งอื่น เช่น ขอบคุณที่มีเครื่องออกกำลังกาย ขอบคุณที่มีไฟฟ้าใช้ ขอบคุณอาหารในมื้อต่าง ๆ ที่ทานเข้าไปแล้วเป็นพลังงานให้กับร่างกาย ฉันขอบคุณไปเรื่อย ๆ จนกระทั่งถึงบุคคลรอบตัว ทั้งที่อยู่และไม่อยู่ในชีวิต ขอให้เขาได้รับความอิ่มเอม ความสงบ ฉันจินตนาการถึงพวกเขาที่เป็นสุข ขอให้เขาได้เข้าถึงความรัก ขอให้สิ่งที่เขากำลังเผชิญผ่านพ้นไปได้ ให้กระแสความรู้สึกนี้เป็นเหมือนแสงสว่าง เป็นเสมือน้ำเย็นที่ชุ่มชื้นหัวใจได้หล่อเลี้ยงกายใจ

หลายครั้ง ฉันพบว่า เมื่อได้ส่งแผ่ความปรารถนาดีนี้ออกไป แม้เราจะไม่ได้พูดกับเขาตรง ๆ แต่เขารับรู้ได้ รวมถึงตัวฉัน
เองที่กำลังบ่มเพาะความรู้สึกนี้ เป็นเสมือนการกลับมามอบความรักให้ตัวเอง และได้ตั้งหลักใจให้เป็นสุข คิดถึงสิ่งดี ไม่เบียดเบียนผู้อื่น ซึ่งความท้าทายคือ ไม่ว่าฉันกำลังอยู่ในสถานการณ์ที่ไม่ราบรื่นหรือเป็นทุกข์ การเมตตานั้นจะทำให้ฉันจัดการกับเรื่องยาก ๆ ให้เป็นไปในทิศทางการแก้ไขที่เป็นบวกได้เสมอ

ในขณะเดียวกัน การส่งความปรารถนาดีและความเมตตานี้ เป็นเครื่องมือที่สามารถนำมาใช้ในช่วงเวลาที่ผู้คนจำนวนมากกำลังหวั่นวิตกกังวลกับการแพร่ระบาดของเชื้อไวรัสโควิด-19 ได้ เพราะเมื่อรู้สึกเป็นห่วงคนในครอบครัวหรือคนอื่น ๆ การส่งความเมตตาออกไป จะช่วยดูแลใจตนเองให้รู้สึกปลอดโปร่ง ได้พัฒนาอารมณ์ด้านบวก ได้สร้างกันชนความเครียด และช่วยเสริมสร้างความสัมพันธ์ที่เกื้อหนุนให้กับคนอื่นและส่งกำลังใจให้ผู้อื่นได้แม้ต้องอยู่ไกลกัน สุดท้ายอย่าลืมว่า การให้ความรัก ความปรารถนาดี ความเมตตา ความกรุณานี้เป็นสิ่งที่ไม่มีปริมาณ ไม่มีจำกัด จะทำเมื่อไหร่ ที่ไหนก็ได้ การบ่มเพาะความเมตตาจะช่วยสร้างใจที่ดี ดังคำที่กฤษณมูรติว่า “ใจเป็นเช่นไร โลกเป็นเช่นนั้น”

อ้างอิง
ริค แฮนสัน และ ริชาร์ด เมนดิอัส. (2558). สมองแห่งพุทธะ [Buddha’s brain: The Practical neuroscience of happiness, love & wisdom] (พิมพ์ครั้งที่ 7) (ณัชร สยามวาลา, ผู้แปล). กรุงเทพฯ : อมรินทร์ธรรมะ อมรินทร์พริ้นติ้งแอนด์พับลิชชิ่ง. Vince Gilligan (Executive). (2009). Breaking Bad Season 3 [High Bridge Entertainment]. United States of America: Sony Pictures Television.